5 روش آسان ویروس کشی فلش

فلش مموری یکی از ساده‌ترین ابزارها برای انتقال فایل میان کامپیوتر، لپ تاپ، تلویزیون و دستگاه‌های مختلف است؛ اما همین جابه‌جایی مداوم باعث می‌شود حافظه USB بیشتر از بسیاری از تجهیزات دیگر در معرض بدافزار قرار بگیرد. ایجاد فایل‌های میانبر ناشناس، مخفی شدن پوشه‌ها، نمایش پیام خطا و باز شدن خودکار فایل‌ها از نشانه‌هایی هستند که می‌توانند احتمال آلودگی فلش را افزایش دهند.

برای ویروس کشی فلش نباید بلافاصله حافظه را فرمت یا فایل‌های ناشناس را به‌صورت دستی حذف کنید. ابتدا باید مشخص شود فایل‌ها واقعاً پاک شده‌اند یا فقط مخفی هستند، آلودگی روی خود فلش قرار دارد یا کامپیوتر نیز آلوده شده است و آیا اطلاعات مهمی روی حافظه وجود دارد. در این مقاله پنج روش امن برای پاک‌سازی فلش در ویندوز 10 و 11 را بدون حذف غیرضروری اطلاعات توضیح می‌دهیم.

قبل از شروع، فلش را روی چند سیستم مختلف باز نکنید؛ زیرا در صورت وجود بدافزار، احتمال انتقال آن به دستگاه‌های دیگر وجود دارد. بهتر است پاک‌سازی را روی یک کامپیوتر مجهز به ابزار امنیتی به‌روز انجام دهید و تا پایان اسکن، هیچ فایل اجرایی، میانبر یا پوشه ناشناسی را باز نکنید.

از کجا بفهمیم فلش ویروس دارد؟

هر خطا یا فایل مخفی به معنی ویروسی شدن فلش نیست. خرابی فایل سیستم، قطع ناگهانی USB، آسیب حافظه و مشکلات پورت نیز می‌توانند نشانه‌های مشابهی ایجاد کنند. با این حال، مشاهده هم‌زمان چند علامت زیر احتمال وجود بدافزار را بیشتر می‌کند:

• تبدیل پوشه‌ها و فایل‌ها به میانبر یا Shortcut
• مخفی شدن فایل‌های اصلی با وجود اشغال بودن فضای فلش
• ایجاد فایل Autorun.inf یا فایل اجرایی ناشناس
• باز شدن خودکار پنجره یا برنامه پس از اتصال فلش
• نمایش پوشه‌هایی با نام‌های عجیب یا تکراری
• کند شدن شدید File Explorer هنگام باز کردن فلش
• تغییر آیکون فلش یا نمایش آن به شکل یک پوشه
• حذف شدن دوباره فایل‌ها پس از بازیابی یا کپی
• هشدار Windows Security یا آنتی ویروس پس از اتصال USB

اگر فضای مصرف‌شده فلش در Properties بیشتر از مجموع فایل‌های قابل‌مشاهده است، احتمال دارد فایل‌ها با ویژگی Hidden یا System پنهان شده باشند. این حالت در آلودگی موسوم به Shortcut Virus رایج است؛ اما پیش از اجرای دستور بازیابی فایل‌ها باید فلش و خود کامپیوتر اسکن شوند.

اقدامات ضروری قبل از ویروس کشی فلش

ابتدا تمام برنامه‌های باز را ببندید و مطمئن شوید ویندوز و ابزار امنیتی سیستم به‌روز هستند. اگر اطلاعات فلش اهمیت زیادی دارد، پیش از هر تغییر از فایل‌های شخصی سالم مانند عکس، ویدئو و اسناد نسخه پشتیبان تهیه کنید؛ اما فایل‌های اجرایی، میانبرها و فایل‌های ناشناس را منتقل نکنید.

نمایش پسوند فایل‌ها نیز به تشخیص فایل‌های مشکوک کمک می‌کند. در File Explorer وارد بخش View شوید و گزینه File name extensions را فعال کنید. ممکن است فایلی ظاهراً با نام عکس نمایش داده شود، اما پسوند واقعی آن `.exe` یا `.scr` باشد.

AutoPlay را نیز موقتاً غیرفعال کنید تا پس از اتصال حافظه USB، هیچ محتوایی به‌صورت خودکار اجرا نشود. در ویندوز 11 از مسیر Settings، بخش Bluetooth & devices و AutoPlay وارد تنظیمات شوید. در ویندوز 10 این گزینه در Settings و بخش Devices قرار دارد.

روش اول: ویروس کشی فلش با Windows Security

در ویندوز 10 و 11 معمولاً برای یک اسکن اولیه نیازی به نصب ابزار ناشناس ندارید. Windows Security می‌تواند درایوهای قابل‌حمل را نیز بررسی کند. فلش را به سیستم متصل کنید، File Explorer را باز کرده و روی درایو USB راست کلیک کنید. اگر گزینه Scan with Microsoft Defender یا گزینه مشابه ابزار امنیتی نصب‌شده نمایش داده شد، آن را انتخاب نمایید.

اگر گزینه اسکن در منوی راست کلیک وجود ندارد، وارد Windows Security شوید و مسیر زیر را باز کنید:

درایو فلش را انتخاب و اسکن را آغاز کنید. در صورت شناسایی فایل مخرب، گزینه Quarantine یا Remove را مطابق پیشنهاد Windows Security انتخاب نمایید. حذف یا قرنطینه شدن یک فایل ممکن است باعث شود میانبری که ویروس ساخته دیگر کار نکند؛ اما فایل اصلی شما احتمالاً همچنان در حالت مخفی باقی مانده باشد.

پس از پایان اسکن فلش، یک Full scan نیز برای درایو ویندوز اجرا کنید. اگر کامپیوتر میزبان آلوده باشد، ممکن است بلافاصله پس از پاک‌سازی، فایل‌های مخرب را دوباره روی فلش کپی کند. کندی غیرعادی سیستم، مصرف بالای منابع و اجرای پردازش‌های ناشناس نیز می‌توانند نیاز به بررسی دقیق‌تر عوام کند شدن کامپیوتر را نشان دهند.

روش دوم: ویروس کشی فلش با آنتی ویروس نصب‌شده

اگر روی سیستم آنتی ویروس معتبر و به‌روزی مانند ESET، Bitdefender، Kaspersky یا ابزار امنیتی سازمانی نصب شده است، از قابلیت اسکن درایو USB همان برنامه استفاده کنید. نام گزینه بسته به نرم‌افزار متفاوت است، اما معمولاً با عباراتی مانند Scan، Scan for threats یا Custom Scan نمایش داده می‌شود.

1. فلش را بدون باز کردن فایل‌های آن به سیستم وصل کنید.
2. در File Explorer روی درایو USB راست کلیک نمایید.
3. گزینه اسکن مربوط به آنتی ویروس را انتخاب کنید.
4. تا پایان بررسی، فلش را از سیستم جدا نکنید.
5. گزارش فایل‌های شناسایی‌شده را بررسی کنید.
6. فایل‌های مشکوک را قرنطینه یا حذف نمایید.
7. پس از پایان، خود کامپیوتر را نیز اسکن کنید.

نصب هم‌زمان چند آنتی ویروس فعال توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است این برنامه‌ها با یکدیگر تداخل داشته باشند، منابع سیستم را اشغال کنند یا نتیجه اسکن را مختل نمایند. یک ابزار امنیتی معتبر و به‌روز معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.

روش سوم: ویروس کشی فلش با CMD و بازیابی فایل‌های مخفی

عبارت ویروس کشی فلش با CMD معمولاً برای رفع حالتی جستجو می‌شود که فایل‌های اصلی ناپدید شده و فقط میانبرهای ناشناس دیده می‌شوند. باید توجه داشت که دستور `attrib` ویروس را شناسایی یا حذف نمی‌کند؛ این دستور فقط ویژگی‌های Hidden، System و Read-only فایل‌ها را تغییر می‌دهد.

بنابراین ابتدا فلش و کامپیوتر را با آنتی ویروس اسکن کنید. سپس برای نمایش فایل‌هایی که توسط بدافزار مخفی شده‌اند، مراحل زیر را انجام دهید:

1. حرف درایو فلش را در File Explorer پیدا کنید؛ برای مثال ممکن است F باشد.
2. در منوی Start عبارت CMD را جستجو کنید.
3. Command Prompt را با گزینه Run as administrator اجرا نمایید.
4. دستور زیر را با جایگزین کردن حرف صحیح درایو وارد کنید.

پارامترهای این دستور ویژگی مخفی، فقط‌خواندنی و سیستمی را از فایل‌ها و پوشه‌های داخل فلش حذف می‌کنند. پس از اجرا، File Explorer را دوباره باز کنید و بررسی نمایید فایل‌های اصلی برگشته‌اند یا خیر.

اگر بعد از اجرای دستور فایل‌ها ظاهر شدند، آن‌ها را به یک محل امن منتقل کرده و دوباره اسکن کنید. پوشه‌های مشکوک، فایل‌های اجرایی و میانبرهایی را که منبع آن‌ها مشخص نیست باز نکنید. اگر اطلاعات همچنان قابل‌مشاهده نیست یا فلش درخواست فرمت می‌دهد، احتمال خرابی فایل سیستم یا حافظه نیز وجود دارد.

در شرایطی که فایل‌ها اهمیت زیادی دارند، نوشتن اطلاعات جدید یا فرمت کردن می‌تواند شانس بازیابی را کاهش دهد. مشکلات دسترسی، خطاهای خواندن و نیاز به بازیابی اطلاعات در صفحه تعمیر و بازیابی حافظه‌های ذخیره‌سازی نیز از منظر خرابی حافظه بررسی شده‌اند.

روش چهارم: ویروس کشی آنلاین فلش

عبارت ویروس کشی آنلاین فلش ممکن است این تصور را ایجاد کند که یک سایت می‌تواند تمام حافظه USB را مستقیماً از داخل مرورگر اسکن و پاک کند. در عمل، سرویس‌های آنلاین معمولاً فقط فایل‌هایی را بررسی می‌کنند که کاربر به‌صورت دستی در سایت بارگذاری می‌کند یا برای اسکن کامل نیاز به دانلود یک ابزار دارند.

اسکن چندموتوره آنلاین برای بررسی یک فایل مشکوک و غیرمحرمانه مفید است، اما جای اسکن کامل فلش با آنتی ویروس محلی را نمی‌گیرد. همچنین نباید اسناد شخصی، تصاویر خصوصی، فایل‌های مالی، اطلاعات مشتریان یا داده‌های سازمانی را در سرویس‌های عمومی آپلود کنید.

Google Chrome نیز آنتی ویروس فلش محسوب نمی‌شود و نمی‌تواند یک درایو USB را پاک‌سازی کند. قابلیت‌های امنیتی مرورگر بیشتر بر دانلودها، سایت‌های مخرب و فعالیت‌های داخل مرورگر تمرکز دارند.

روش پنجم: فرمت کردن فلش ویروسی

فرمت کردن می‌تواند فایل‌های موجود روی فلش، از جمله بدافزارهای ذخیره‌شده در فایل سیستم را پاک کند؛ اما این روش تمام اطلاعات شخصی را نیز از بین می‌برد. بنابراین فقط زمانی از آن استفاده کنید که فایل مهمی روی فلش وجود ندارد یا از اطلاعات سالم نسخه پشتیبان گرفته‌اید.

قبل از فرمت، کامپیوتر میزبان را اسکن کنید. اگر سیستم آلوده باشد، ممکن است پس از فرمت و اتصال مجدد، فلش دوباره ویروسی شود.

1. File Explorer یا This PC را باز کنید.
2. حرف و ظرفیت درایو فلش را با دقت بررسی نمایید.
3. روی درایو USB راست کلیک کرده و Format را انتخاب کنید.
4. سیستم فایل مناسب را انتخاب نمایید.
5. در صورت اطمینان از نداشتن اطلاعات مهم، Start را بزنید.
6. هشدار حذف اطلاعات را تأیید کنید.

FAT32 با دستگاه‌های بیشتری سازگار است، اما فایل‌های تکی بزرگ‌تر از ۴ گیگابایت را پشتیبانی نمی‌کند. exFAT برای انتقال فایل‌های بزرگ و استفاده میان دستگاه‌های جدید مناسب‌تر است. NTFS نیز بیشتر برای محیط ویندوز و برخی کاربردهای خاص استفاده می‌شود.

اگر فرمت انجام نمی‌شود، ظرفیت فلش صفر نمایش داده می‌شود، حافظه مرتب قطع و وصل می‌شود یا ویندوز آن را شناسایی نمی‌کند، مشکل ممکن است صرفاً نرم‌افزاری نباشد. در چنین شرایطی ادامه فرمت‌های مکرر یا استفاده از ابزارهای ناشناس می‌تواند وضعیت اطلاعات را بدتر کند.

ویروس کشی فلش با لپ تاپ و کامپیوتر تفاوت دارد؟

مراحل ویروس کشی فلش با لپ تاپ و کامپیوتر رومیزی تقریباً یکسان است؛ زیرا ابزار اصلی، سیستم عامل ویندوز و نرم‌افزار امنیتی است. تفاوت مهم در این است که لپ تاپ‌ها ممکن است فقط یک یا دو پورت USB داشته باشند و خرابی یک پورت با ویروسی شدن فلش اشتباه گرفته شود.

اگر فلش روی یک پورت شناسایی نمی‌شود، آن را روی پورت دیگری و سپس روی یک سیستم سالم آزمایش کنید. قطع و وصل شدن USB، داغ شدن غیرعادی کانکتور یا شناسایی نشدن چند فلش مختلف می‌تواند با پورت، درایور یا مادربرد ارتباط داشته باشد. مشکلات نرم‌افزاری گسترده‌تر ویندوز را می‌توان در چارچوب تعمیر ویندوز 10 و 11 بررسی کرد.

اگر فایل‌های فلش بعد از ویروس کشی باز نشدند چه کنیم؟

ممکن است آنتی ویروس فایل اجرایی آلوده یا میانبری را حذف کند، اما فایل اصلی شما در پوشه مخفی باقی بماند. ابتدا نمایش فایل‌های مخفی را فعال و دستور `attrib` را فقط پس از اسکن اجرا کنید. سپس فایل‌های شخصی را به یک محل امن منتقل نمایید.

اگر فایل صفر بایت شده، پسوند آن تغییر کرده، پیام Corrupted نمایش داده می‌شود یا فلش درخواست فرمت دارد، احتمال خرابی ساختار فایل یا خود حافظه وجود دارد. در این وضعیت فایل‌های جدید روی فلش ذخیره نکنید؛ زیرا ممکن است روی اطلاعات قبلی بازنویسی شوند.

همچنین اجرای مکرر ابزارهای Repair و Format برای فلشی که اطلاعات مهم دارد توصیه نمی‌شود. اگر مشکل هم‌زمان باعث هنگ File Explorer یا قفل شدن سیستم می‌شود، بررسی عوامل هنگ کردن کامپیوتر می‌تواند مشخص کند ایراد از حافظه USB است یا ویندوز.

چگونه از ویروسی شدن دوباره فلش جلوگیری کنیم؟

• ویندوز و نرم‌افزار امنیتی را به‌روز نگه دارید.
• AutoPlay را برای حافظه‌های قابل‌حمل غیرفعال کنید.
• فلش‌های ناشناس را قبل از باز کردن اسکن نمایید.
• روی میانبرها و فایل‌های اجرایی ناشناس کلیک نکنید.
• پسوند فایل‌ها را در File Explorer قابل‌مشاهده نگه دارید.
• فلش را بدون Eject کردن از سیستم جدا نکنید.
• برای فایل‌های مهم فقط به یک فلش متکی نباشید.
• فلش را به سیستم‌های عمومی و آلوده متصل نکنید.
• از نصب ابزارهای کرک‌شده و آنتی ویروس‌های ناشناس خودداری کنید.
• پس از استفاده در سیستم مشکوک، فلش را دوباره اسکن کنید.

رعایت این اصول علاوه بر محافظت از فلش، از انتقال بدافزار به سیستم و ایجاد مشکلاتی مانند کندی، بسته شدن برنامه‌ها و آسیب فایل‌های ویندوز جلوگیری می‌کند. نگهداری منظم و بررسی امنیت سیستم بخشی از روش‌های نگهداری کامپیوتر
محسوب می‌شود.

چه زمانی ویروس کشی فلش باید تخصصی انجام شود؟

اگر بدافزار پس از حذف دوباره بازمی‌گردد، چند فلش مختلف پس از اتصال به یک کامپیوتر آلوده می‌شوند، Windows Security اجرا نمی‌شود یا فایل‌های ویندوز آسیب دیده‌اند، احتمال دارد مشکل فقط به حافظه USB محدود نباشد.

همچنین در صورت وجود اطلاعات مهم، درخواست فرمت مداوم، شناسایی نشدن ظرفیت، قطع و وصل شدن فلش یا خطای سخت‌افزاری، بهتر است پیش از هرگونه فرمت یا تعمیر خودکار، دستگاه بررسی شود. خدمات عیب‌یابی و تعمیرات کامپیوتر
می‌تواند آلودگی سیستم عامل، حافظه‌های متصل و خطاهای نرم‌افزاری را به‌صورت یکپارچه بررسی کند.

جمع‌بندی

ویروس کشی فلش باید با تشخیص درست نوع مشکل آغاز شود. اگر فقط فایل‌ها مخفی شده‌اند، اجرای دستور attrib پس از اسکن می‌تواند آن‌ها را دوباره نمایش دهد. اگر بدافزار شناسایی شده است، Windows Security یا یک آنتی ویروس معتبر باید فلش و کامپیوتر میزبان را پاک‌سازی کند.

اسکن آنلاین برای بررسی یک فایل محدود کاربرد دارد و جای آنتی ویروس کامل را نمی‌گیرد. فرمت نیز تمام اطلاعات را پاک می‌کند و باید پس از تهیه نسخه پشتیبان، اسکن کامپیوتر و ناموفق بودن روش‌های دیگر انجام شود.

اگر فلش شناسایی نمی‌شود، درخواست فرمت دارد، اطلاعات مهم از دست رفته یا آلودگی مرتب بازمی‌گردد، ادامه آزمایش‌های تصادفی می‌تواند شرایط را پیچیده‌تر کند. در این حالت تشخیص هم‌زمان سلامت فلش و امنیت ویندوز، مسیر مطمئن‌تری برای حفظ اطلاعات و رفع کامل مشکل است.